Poezija Drage Gervaisa
Htjeti, moći, znati utjeloviti emociju i atmosferu trenutka na najneposredniji način umjetnost je sama po sebi. Hrvatskom književniku Dragi Gervaisu to je prirodno pošlo za rukom već u prvoj zbirci “Čakavski stihovi” izdanoj 1929. godine. Zbirka koja je, uz izmjene i nadopune, doživjela mnoga izdanja pozicionirala ga je među najistaknutije hrvatske dijalektalne autore. Bilo je samo pitanje vremena kada će se susresti opus velikog majstora dijalektalne poezije Drage Gervaisa i slikarski potez ilustratora Dubravka Kastrapelija.
Zadnjih petnaestak godina, akademski umjetnik Dubravko Kastrapeli bavi se ilustriranjem književnih djela od Miguel de Cervantesa, preko Marina Držića pa sve do Ivane Brlić-Mažuranić, a upravo toliko dugo ima na umu i opus Drage Gervaisa, što samo govori koliko dugo je sazrijevala ideja prije negoli se oslobodilo vrijeme za konkretizaciju i vizualizaciju odabranih misli i pjesama. Činjenica da je Drago Gervais svoj opus posvetio rodnoj Istri, oslikavajući dijalektom prvenstveno atmosferu svakodnevnog života i karakter običnih ljudi, otvorila je cijeli dijapazon prizora iz primorskog života s naglašenom radnjom i dijalozima čija je sceničnost postala podloga za ilustraciju pojedine pjesme u djelima Dubravka Kastrapelija. Nije lako prenijeti umjetnost pisane riječi u likovni jezik, no kada je poezija toliko živa i scenična, kroz potez autora istančanog senzibiliteta ostvaruje se magična transformacija lirike u ilustraciju.
Kao što je Drago Gervais oblikovao svoje pjesme uz dozu toplog i dobronamjernog humora, dok je s ljubavlju i praštanjem opisivao zgode i nezgode malih ljudi u njihovom svakodnevnom životu, tako je i Dubravko Kastrapeli pristupio ilustraciji kroz igru. Inspiriran prvenstveno ozračjem pjesama koje su u sebi nosile čitav spektar emocija od malih radosti i prpošnosti života pa sve do blage tuge i melankolije koja je u prvi plan isticala sjetu u prikazu smiraja života, Kastrapeli je pojedinu pjesmu ilustrirao i po nekoliko puta u različitim tehnikama i na različitim formatima papira. Svaka interpretacija ponudila bi novu svježinu, akcent i dinamiku ostvarenu kroz kolorit (ili izostanak istog), oblikovanje volumena, detalja, perspektive te različit pristup u odabiru kadra. Nit poveznica između različitih interpretacija pojedine pjesme leži u specifičnom fontu kojim autor ispisuje stihove, a koji u potpunosti korespondira s ilustracijama.
viša kustosica, Sonja Švec Španjol, mag. hist. art.
Dubravko Kastrapeli rođen je 1971. godine u Zagrebu. Nakon završene srednje elektrotehničke škole upisuje nastavnički smjer pri Akademiji likovnih umjetnosti u Zagrebu na kojoj diplomira 1995. godine u klasi profesora Kesera.
Ilustriranjem književnih djela bavi se zadnjih petnaestak godina. Započelo je Cervantesovim “Don Quijoteom”, da bi nakon toga nastavio s Marinom Držićem, iščitavajući i istražujući njegova djela prepuna živopisnih likova i nevjerojatnih obrata. Rad na Marinu Držiću urodio je sada već desetogodišnjom suradnjom s Domom Marina Držića, u okviru kojeg su nastali stripovi “Novela od Stanca” i “Dundo Maroje” te su realizirane dvije izložbe. Također, Kastrapeli je ilustrirao “Čudnovate zgode šegrta Hlapića” Ivane Brlić-Mažuranić, dok se posljednje tri godina bavi vizualima u skladu s poezijom Drage Gervaisa.
Do sada je ilustrirao brojne plakate, letke, knjige i udžbenike.
Drago Gervais’ Poetry
To want, to be able, to know how to embody emotion and the atmosphere of the moment in the most direct way—this is art in itself. Croatian writer Drago Gervais naturally achieved this in his first collection of poems “Čakavski Stihovi” (Chakavian Verses), published in 1929. This collection, which has undergone many editions with revisions and additions, established him as one of the most prominent Croatian authors writing in dialect. It was only a matter of time before the work of the great master of dialect poetry, Drago Gervais, would meet the artistic stroke of illustrator Dubravko Kastrapeli.
For the past fifteen years, academic artist Dubravko Kastrapeli has been illustrating literary works, from Miguel de Cervantes to Marin Držić and Ivana Brlić-Mažuranić. For just as long, he has had Drago Gervais’ work in mind, which shows how long the idea matured before there was time to concretize and visualize selected thoughts and poems. The fact that Drago Gervais dedicated his work to his native Istria, primarily portraying the atmosphere of everyday life and the character of ordinary people in dialect, opened up a whole range of coastal life scenes with a focus on action and dialogue. Their theatricality became the foundation for illustrating individual poems in the works of Dubravko Kastrapeli. It’s not easy to transfer the art of written words into visual language, but when the poetry is so vivid and dramatic, a magical transformation of lyricism into illustration takes place through the stroke of an author with a refined sensibility.
Just as Drago Gervais shaped his poems with a touch of warm and benevolent humor, describing the mishaps and joys of ordinary people in their everyday lives with love and forgiveness, so did Dubravko Kastrapeli approach illustration through play. Primarily inspired by the atmosphere of the poems, which carried a whole spectrum of emotions—from simple joys and the cheerfulness of life to a subtle sadness and melancholy that highlighted nostalgia in depicting the twilight of life—Kastrapeli illustrated certain poems multiple times in different techniques and on various paper formats. Each interpretation offered a new freshness, accent, and dynamic achieved through color (or its absence), volume shaping, details, perspective, and varying approaches to the choice of frame. The thread connecting the different interpretations of individual poems lies in the specific font in which the author writes the verses, which perfectly corresponds with the illustrations.
Sonja Švec Španjol, Senior Curator, M.A. in Art History
Dubravko Kastrapeli was born in 1971 in Zagreb. After graduating from School of Electrotechnics, he enrolled in the teaching program at the Academy of Fine Arts in Zagreb, where he graduated in 1995 under the mentorship of Professor Keser.
He has been involved in illustrating literary works for the past fifteen years. It started with Cervantes’ “Don Quixote,” and he then continued with Marin Držić, interpreting and researching his works full of colorful characters and incredible twists. His work on Marin Držić led to a decade-long collaboration with the House of Marin Drzic, within which the comic strips “Old Stan or A Fool Fooled” and “Uncle Maroye” were created, and two exhibitions were held. Kastrapeli also illustrated “The Brave Adventures of Lapitch” by Ivana Brlić-Mažuranić, and for the past three years, he has been working on visuals inspired by the poetry of Drago Gervais. So far, he has illustrated numerous posters, flyers, books, and textbooks.
I poezia katar Drago Gervais
Te manges, šaj, te džanes te badankeres i atmosfera e momentoskiri ko jekh majbimaškaripaskoro čhand si arto korkori peske. E hrvatskakeere lilvarneske Drago Gervais prakritikane cxidel katar vast adava katar o jekhto khedime gilengoro lil „Čakavikane stihia“ ikaldi ano 1929. berš. O Lil khedime gilenca, e averipanca thaj džipherdipanca, dživdinkerdas but ikaldipa thaj dendas les than sar jekh katar e majbare hrvatikane dialektikane auktoria. Sas sade pučipa e vaxteskoro kana ka arakhel pe o opuso e bare phirneskoro e dialektikane poeziakoro Drago Gervais thaj o artikano čal e ilustratoreskoro Dubravko Kastrapeli.
E palune dešupandž berša, o akademikano artutno Dubravko Kastrapeli kerel ilustriripe ke literaturnikane pustika katar o Miguel de Cervantesa, vi Marin Držić thaj sa dži i Ivana Brlić-Mažuranić, a čačipaske odobor but isi les ki godi thaj o opuso katar Drago Gervais, so sade vakerel kobor but resljovelas i idea anglo te tromalkerel pe leske vaxt vaši konkretizacia thaj vizualizacia e alusarde gindengoro thaj gilengoro. O čačipe kaj o Drago Gervais peskoro opuso dendas e biande Istrake, piktorindoj e dialektosa majanglal i atmosfera e sakodivutne dživdipaskiri thaj o karaktero e sadane manušengoro, putarel jekh sahno diapazono e pikturengoro katar o uzalderjavakoro dživdipe dende akcentosa ki buti thaj e dialogoja kolakoro scenipe ovel jekh than ilustraciake varesave gilengoro ani buti e Dubravko Kastrapeliske. Nanaj lokho te igarkere o arto e xramome laveskoro ani artutni čhib, ama kana i poezia si odobor dživdi thaj scenikani, ko čal e auktoreskoro saves isi lačho senzibiliteto kerel pe jekh magikani transformacia e lirikakoro ani ilustracia.
Sar so o Drago Gervais kerel peskere gila tate thaj šukar iradakere humoresa, džikaj kamipasa thaj afikeripasa vakerel vaše lačhe thaj bilačhe butja e tikne manušengoro ano lengoro sakodivutno dživdipe, adjaxar thaj o Dubravko Kastrapeli avel dži ilustracia prekal o khelipe. Isindoj les inspiracia majbut e khamaliapsa e gilengoro save so ano peste legaren sahno spektro e emociengoro katar o tikne loša thaj kabilipe e dživdipaskoro vi sa dži gudlo mazunipe thaj melanholia savi so ano jekhto plano del i melanholia ano sikavdipe e agorikane dživdiaskoro, o Kastrapeli varesave gilja ilustririnel thaj nekobor var ane ververikane tehnike thaj ke ververikane formatoja e papireskoro. Sakoja interpretacia del jekh nevo tazipe, akcento thaj dinamika kerdi prekal o kolorito (vaj bi leskoro), formiripe e volumenoskoro, detalia, perspektive thaj ververikano resipe ano alusaripe e kadareskoro. O thav e phandipaskoro maškar e ververikane interpretacie varesave gilengoro pašljol ano specifikano fonto savesa o auktoro xramonel e stihia, a von pale ano sa keren korespondencia e ilustracienca.
učeder kustosi, Sonja Švec Španjol, mag. hist. art.
Dubravko Kastrapeli si biame ano Zagrebo. Palo agorkeripe e maškarutne elektrotehnikane školakoro xramonela pe ko sikavnikano drom ki Akademia e artikane artipangoro ano Zagrebo kolate kerela diploma ano 1995 berš ani klasa e profesoreskiri Keser.
Ilustriripasa e literaturnikane lilengoro lel te kerel buti ano palune dešupandž berša. Majanglal kerel e Cervanteseskoro “Don Quijote”, a pala adava džal dureder e Marin Držićesa, drabarindoj thaj rodljarindoj leskiri buti thaj leskere simen thaj so ovel lencar. I buti ko Marin Držić kerel akana e dešeberšengere jekhethane butikeripasa e Kheresa Marin Držić thaj adjaxar ovena e stripia “Novela e Stancoskiri” thaj “Dundo Maroje” vi kerel realizacia duje pradaršanengoro. Thaj aver o Kastrapeli kerel ilustracie vašo “Taflime ovipa e čirakoskoro Hlapić” katar Ivana Brlić-Mažuranić, džikaj ane palune trin berš kerel vizualia save so si phandle e poeziasa katar Drago Gervais. Dži akana kerda thaj plakate, brošure, lila thaj pustika.
+Komentatorica+
Uz izložbu “Poezija Drage Gervaisa”
Važno (iako u medijskom prostoru zanemareno) polje suvremenog problematiziranja odnosa riječi i vizualnog, likovna je kritika. “Eseji o slikarstvu” francuskog filozofa i književnika Denisa Diderota smatraju se pretečom likovne kritike jer autor, kroz vlastite izvještaje o izložbama – Salonima, raspravlja o književnosti, umjetnosti i umjetničkoj gesti, uplićući pritom osobno stajalište u kritički sud temeljen uglavnom na tome sviđa li mu se pojedini rad ili ne, što je s današnjeg stajališta problematično. Suvremena pozicija kritičara ovisi o njegovoj upućenosti u aktualna društvena, politička, umjetnička i druga zbivanja te sposobnosti da vlastito “čitanje” vizualne kulture, prenese publici.
No, odnos teksta i “slike” izaziva interes još od antike. “Ut pictura poesis” (u prijevodu: Neka poezija bude kao slika) poznat je Horacijev stih rimskog pjesnika kojim ovaj autor poziva na pauzu u naraciji u obliku slikovitog opisa, a čija je zadaća opustiti slušatelja (kasnije čitatelja), u napetom misaonom procesu. I upravo se to tumači kao početak dvojbe u narednim razdobljima o tome je li slika nadmoćna nad tekstom ili ona tek zavodi duh. Pravi interdisciplinarni izazov donosi prijelaz iz 19. na 20. stoljeće kada promišljanje o tekstu i njegovoj vizualnoj moći postaje temelj za poigravanje umjetničkim izričajem. Pa, primjerice, poema “Bacanje kocki nikada neće ukinuti slučaj” francuskog pjesnika Stéphanea Mallarméa, koja naglašava vizualnost pri čitanju, inspirira konceptualnu umjetnost, a “Kaligrami” Guillaumea Apollinairea primjer su istraživanja osjetilnog svijeta kroz kreiranje slika od stihova. U današnje, slikovitim sadržajima opterećeno vrijeme, pravi je izazov privući pažnju čitatelja, a zadaća kulturno-umjetničkih sadržaja je da ga (vizualno) opismeni na tom putu.
